Agnieszka Pomaska

Stanowisko Komisji ds. Unii Europejskiej w sprawie udziału Polski w pracach UE
23 grudnia 2011 r., napisany przez

Przewodnicząca Komisji ds. Unii Europejskiej Agnieszka Pomaska przedstawiła w Sejmie stanowisko Komisji w sprawie  udziału Polski w pracach UE w okresie od stycznia do czerwca 2011 roku.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie projekt uchwały zawarty w sprawozdaniu w druku nr 39, w którym komisja rekomenduje przyjęcie informacji o udziale polskiego rządu w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń–czerwiec 2011 r., podczas prezydencji węgierskiej.

Pierwsza połowa 2011 r. była okresem trudnym i pełnym wyzwań dla prezydencji węgierskiej. Węgry koncentrowały się na pragmatycznych rozwiązaniach, które były korzystne z punktu widzenia całej Unii Europejskiej, m.in. finalizując prace dotyczące przyjęcia przepisów implementujących postanowienia traktatu z Lizbony, które ustanowiły instrument europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Prowadzono także prace nad rozwiązaniami dotyczącymi zmodyfikowanego systemu uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji Europejskiej, a dotyczących aktów prawnych o charakterze nieustawodawczym, tzw. aktów delegowanych. W tym zakresie Polska odegrała aktywną rolę, dążąc do zapewnienia odpowiedniego udziału państw członkowskich i Rady w sprawowaniu kontroli nad wykonywaniem przez Komisję Europejską przyznanych jej kompetencji.

Kwestią priorytetową dla prezydencji węgierskiej był problem bezpieczeństwa energetycznego i zrównoważonego rozwoju. Kluczowe znaczenie miały konkluzje Rady Europejskiej z dnia 4 lutego 2011 r. oraz Rady ds. Energii z 28 lutego 2011 r., tworzące strategię działań na rzecz polityki energetycznej Unii Europejskiej do 2020 r.

Postulaty Polski odnosiły się do następujących obszarów: rynku wewnętrznego w kontekście ukierunkowania rynku gazu i energii elektrycznej w stronę stworzenia konkurencyjnych warunków działania dla przedsiębiorstw, solidarności energetycznej, finansowania rozbudowy infrastruktury energetycznej, wewnętrznych źródeł energii oraz zewnętrznego wymiaru polityki energetycznej. Katastrofa w Fukushimie w marcu 2011 r. stała się impulsem do wzmożenia podczas prezydencji węgierskiej działań na rzecz bezpieczeństwa instalacji jądrowych. W tym zakresie Polska kontynuuje podjęte wysiłki poprzedniej prezydencji.

W I półroczu 2011 r. ważnym punktem debaty europejskiej była polityka klimatyczna. W trakcie prezydencji węgierskiej dyskutowano na temat komunikatu Komisji Europejskiej „Mapa drogowa dla konkurencyjnej gospodarki niskowęglowej do roku 2050”. Podczas posiedzenia Rady ds. Środowiska w czerwcu br. Polska nie poparła konkluzji w sprawie planu działania, co spowodowało, iż dokument został przyjęty jedynie jako konkluzje prezydencji węgierskiej. Z tego powodu konieczny jest powrót do dyskusji nad mapą drogową na forum Rady ds. Środowiska po przedstawieniu przez Komisję Europejską analizy jej wpływu na poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej.

W omawianym okresie istotne było, również z punktu widzenia Polski, opublikowanie w maju 2011 r. przez wysoką przedstawiciel i Komisję Europejską wspólnego komunikatu dotyczącego reformy europejskiej polityki sąsiedztwa „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie” oraz przyjęcie przez Radę ds. Zagranicznych w czerwcu 2011 r. odnoszących się do niego konkluzji. Polska kontynuowała wsparcie dla wielostronnego wymiaru Partnerstwa Wschodniego, w tym wymiaru parlamentarnego. W maju 2011 r. w Parlamencie Europejskim odbyło się inauguracyjne posiedzenie Zgromadzenia Parlamentarnego Partnerstwa Wschodniego – Euronest, którego zadaniem jest wsparcie, promocja i wzmocnienie współpracy wewnątrz Partnerstwa Wschodniego.

Podczas prezydencji węgierskiej Polska konsekwentnie realizowała działania zmierzające do utrzymania swego wizerunku jako państwa sprzyjającego procesowi dalszych rozszerzeń Unii Europejskiej oraz wspierała działania mające na celu osiągnięcie realnego postępu w zakresie negocjacji akcesyjnych. Niewątpliwym sukcesem było doprowadzenie do zakończenia negocjacji akcesyjnych z Chorwacją na dwa dni przed zakończeniem prezydencji węgierskiej, między innymi dzięki wsparciu i determinacji Polski w otwieraniu i zamykaniu kolejnych rozdziałów negocjacyjnych.

W trakcie prezydencji węgierskiej rozpoczęło się pierwsze europejskie półrocze wdrażania nowego systemu zarządzania polityką gospodarczą w Unii Europejskiej – tzw. semestr europejski – którego otwarcie stanowi przygotowany przez Komisję Europejską roczny przegląd wzrostu gospodarczego. Realizacja semestru europejskiego niewątpliwie zdeterminowała prace Rady w pierwszej połowie 2011 r., w tym także w obszarze edukacji, gdzie tematem przewodnim były zależności między edukacją a wzrostem gospodarczym. Natomiast w obszarze kultury debata dotyczyła wkładu kultury w realizację celów strategii „Europa 2020”.

Na uwagę zasługują również działania w obszarze rynku wewnętrznego. W kwietniu 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła komunikat „Akt o jednolitym rynku: 12 dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania”. W odpowiedzi na tenże komunikat podczas posiedzenia Rady ds. Konkurencyjności w maju bieżącego roku przyjęto konkluzje, w których wyrażono ogólne poparcie dla 12 działań priorytetowych wskazanych w komunikacie. Należy zauważyć, iż Węgry działały aktywnie na rzecz wspierania rynku wewnętrznego, między innymi w kwestii tak zwanego komunikatu dotyczącego „Aktu dla drobnej przedsiębiorczości”. Pod przywództwem prezydencji węgierskiej Rada ds. Konkurencyjności przyjęła w maju 2011 r. w tym zakresie konkluzje. Polska poparła ich postanowienia, wśród których znalazły się te dotyczące redukcji obciążeń administracyjnych i większej współpracy z sektorem małych i średnich przedsiębiorstw. W trakcie posiedzenia Rady ds. Konkurencyjności prezydencja węgierska przeprowadziła także istotną debatę dotyczącą systemu patentowego w Unii Europejskiej. Prace nad utworzeniem systemu jednolitej ochrony patentowej trwają w Unii Europejskiej od ponad 30 lat. Działania w tym obszarze przejęła następnie prezydencja polska. Warto podkreślić, że za czasów polskiej prezydencji doprowadzono do uzgodnienia merytorycznego pakietu patentowego, co de facto przesądzi o kształcie tworzonego systemu.

Podczas prezydencji węgierskiej trwały również przygotowania do 8. Programu Ramowego, który, nawiązując do strategii „Europa 2020”, przyjął nazwę „Horyzont 2020”. Od początku dyskusji nad 8. Programem Ramowym Polska konsekwentnie podkreśla potrzebę zapewnienia równych szans wszystkim regionom Unii Europejskiej w dostępie do środków finansowych Unii, uproszczenia samego programu oraz zapewnienia synergii pomiędzy finansowaniem programu a polityką spójności.

Priorytetową kwestią dla prezydencji węgierskiej w obszarze polityki rolnej była dyskusja dotycząca organizmów zmodyfikowanych genetycznie. W Radzie kontynuowano debatę na temat projektu rozporządzenia zmieniającego dyrektywę w zakresie umożliwienia państwom członkowskim ograniczenia lub zakazania uprawy GMO na swoim terytorium. Prezydencja węgierska starała się uzyskać od Rady mandat upoważniający do prowadzenia z Parlamentem Europejskim negocjacji mających na celu uzyskanie porozumienia w pierwszym czytaniu. Brak szerszego poparcia w tym zakresie spowodował, iż w czerwcu 2011 r. prezydencja węgierska przedstawiła jedynie raport z postępu prac, których kontynuowanie przejęła prezydencja polska.

Na uwagę zasługuje również kwestia rozwoju europejskiego systemu transportu. Węgry położyły nacisk na społeczno-ekonomiczne aspekty rozbudowy sieci w kontekście spójności terytorialnej Unii Europejskiej. Prezydencja węgierska podkreślała znaczenie efektywności sieci, aspektów finansowych oraz zagadnień związanych z ochroną środowiska. W kontekście polityki transportowej oraz trwającej rewizji wytycznych Unii Europejskiej w sprawie TEN-T Polska uważa za najistotniejszą potrzebę poprawy dostępności transportowej naszego kraju oraz regionu Europy Środkowo-Wschodniej, gdyż to stanowi warunek konieczny usprawnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej.

W pierwszym półroczu 2011 r. zintensyfikowano prace w zakresie przyszłości polityki spójności po 2013 r. Polska konsekwentnie podkreśla rolę i znaczenie polityki spójności w niwelowaniu różnic między regionami w Unii Europejskiej oraz w osiąganiu celów rozwojowych Unii Europejskiej jako całości.

W kontekście rozwoju regionalnego prezydencja węgierska promowała strategię Unii dla regionu Dunaju. Ma ona, jako druga po strategii dla regionu Morza Bałtyckiego, charakter makroregionalny. Strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju identyfi-kuje główne wyzwania, jakie stoją przed regionem Dunaju, takie jak poprawa mobilności, ochrona środowiska, współpraca w sytuacjach wspólnych zagrożeń. Choć Polska nie uczestniczy w strategii Unii dla regionu Dunaju, postuluje potrzebę synergii i spójno-ści oraz rozwijania powiązań między państwami objętymi strategią Unii Europejskiej dla regionu Dunaju oraz strategią dla regionu Morza Bałtyckiego.

Pierwsze półrocze 2011 r. to dla Polski okres wytężonej pracy i ostatnich przygotowań przed objęciem prezydencji w Radzie w okresie od lipca do grudnia 2011 r. Prowadzone były przygotowania programowe, logistyczne, działania promocyjne i informacyjne oraz szkolenia kadr. Istotne znaczenie w kwestii przygotowań miała bardzo dobra współpraca z prezydencją węgierską, dzięki czemu możliwe było śledzenie prac Rady oraz modyfikowanie na bieżąco kalendarza spotkań prezydencji polskiej. W świetle zmian wprowadzonych przez Traktat z Lizbony duże znaczenie miała kwestia przygotowania wspólnego programu prac trio: Polska-Dania-Cypr, co pozwoliło na opracowanie spójnego programu prac trio w okresie lipiec 2011 r. – grudzień 2012 r.

Komisja wnosi do Wysokiej Izby projekt uchwały, w którym prosi Wysoki Sejm o przyjęcie informacji rządu o udziale Rzeczypospolitej w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń – czerwiec 2011 r., druk nr 39.